Λέξεις-κλειδιά
Τεχνική Δήλωση
Συχνά αναρωτιέμαι αν υπάρχει κάπου κρυμμένη μια βαθύτερη συνεχής τάση όλων των πραγμάτων προς την ισορροπία. Μια ιδέα που με ακολουθεί επίμονα μέσα στα χρόνια, επανέρχεται συνεχώς ως μόνιμη απορία αλλά και ως μια σταθερή και μια ελπίδα που με καθησυχάζει πολλές φορές.
Η ισορροπία στη φύση και στον άνθρωπο
Η φύση μοιάζει να επιδιώκει συνεχώς την αποκατάσταση μιας ισορροπίας που διαταράσσεται από τις ανθρώπινες πράξεις. Το βλέπω στα δέντρα και στα κτήρια που αναζητούν ξανά τον κατακόρυφο άξονα μετά από έναν σεισμό, στις αντιδράσεις του οικοσυστήματος απέναντι στην ανθρώπινη αμέλεια. Υπάρχει μια επίμονη επιστροφή στην ισορροπία, η οποία φαίνεται να υπαγορεύεται από τους ίδιους τους νόμους της φυσικής.
«Το ρευστό δεν κινείται χαοτικά· προσαρμόζεται, εξισορροπώντας συνεχώς τις μορφές ενέργειας. Αν αυξηθεί η ταχύτητα, μειώνεται η πίεση· αν αυξηθεί το υψόμετρο, μειώνεται είτε η ταχύτητα είτε η πίεση. Όπως έδειξε ο Bernoulli, το ρεύμα “αναζητά” μια δυναμική ισορροπία για να διατηρεί ενεργειακή σταθερότητα. Όπως και στον νόμο του Newton, κάθε μεταβολή προκαλεί αντίδραση — για να διατηρηθεί η ισορροπία. Και όπως έδειξε και η θερμοδυναμική, η φύση πάντα τείνει να διασπείρει την ενέργειά της — να φτάσει σε μια μορφή ήσυχης ισορροπίας. Δεν είναι ακινησία· είναι ισορροπία μέσα στην κίνηση.»
Και στον ανθρώπινο κόσμο, όμως, παρατηρώ κάτι αντίστοιχο. Μου φαίνεται ότι υπάρχει μια βαθύτερη δικαιοσύνη ή τουλάχιστον μια τάση εξισορρόπησης που, σε βάθος χρόνου, εξομαλύνει τις ανισότητες. Οι διαφορές στην ευφυΐα, στον πλούτο ή ακόμη και στην τύχη, μοιάζουν συχνά να συνοδεύονται από αντισταθμιστικούς παράγοντες: η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση που μπορεί να βιώνουν οι ιδιοφυΐες, η ψυχική πίεση που ακολουθεί συχνά τον πλούτο, αλλά και η απρόσμενη ευτυχία που βρίσκουν άνθρωποι με μέτρια ή χαμηλή οικονομική κατάσταση.
Υπάρχει δικαιοσύνη στο σύμπαν;
Ίσως η πιο τολμηρή μου σκέψη είναι ότι ακόμα και η πιο σκληρή αδικία και η πιο σφοδρή ατυχία που μπορεί να βιώνει κανείς σε αυτή τη ζωή, ενδέχεται να ισορροπείται κάπου αλλού. Μπορεί να ακούγεται ως ρομαντική, μεταφυσική υπόθεση, όμως λειτουργεί για μένα ως ένα είδος πνευματικής παρηγοριάς.
«Αν η φύση τείνει συνεχώς προς την ισορροπία, γιατί να μην την επιδιώκει και η ίδια η ζωή σε όλες τις μορφές της;»
Δεν ισχυρίζομαι ότι κατέχω κάποια οριστική απάντηση. Αναγνωρίζω πως υπάρχει μια πληθώρα παραγόντων που μπορεί να καθορίζουν τη ζωή μας - και δεν γνωρίζω αν όλα τελικά εξισορροπούνται πλήρως. Είναι όμως αδύνατο να αγνοήσω την υποψία, ή καλύτερα την προσδοκία, ότι σε βάθος χρόνου, η ζωή τείνει προς μια κατάσταση δικαιοσύνης, όπου οι ανισότητες του παρόντος χάνονται μπροστά σε ένα μεγαλύτερο σχέδιο ή σε μια συμπαντική τάξη που απλώς μας διαφεύγει.
Προσωπική διαπίστωση και φιλοσοφικός στοχασμός
Οι παρατηρήσεις μου, προσωπικές και βιωματικές, με οδηγούν στο να πιστεύω πως η τάση προς την ισορροπία δεν είναι μόνο φαινόμενο φυσικό αλλά κυπάρχει σε ολόκληρο το σύμπαν. Αποτελεί, κατά μία έννοια, μια εσωτερική ανάγκη, ένα πανανθρώπινο αίτημα για δικαιοσύνη, νόημα και ισότητα.
Τελικά, ίσως αυτή η σκέψη περί ισορροπίας να είναι απλώς μια ψευδαίσθηση που δημιουργούμε για να αντέξουμε το χάος. Ή ίσως να είναι μια αλήθεια που απλώς δεν μπορούμε να αποδείξουμε.
Όπως και να έχει, η ιδέα ότι «Τα πάντα τείνουν προς την Ισορροπία» παραμένει για μένα ένα πολύτιμο σημείο αναφοράς, που με βοηθά να ζω με περισσότερη ηρεμία, ελπίδα και υπομονή απέναντι στις αναταράξεις του κόσμου και τις προσωπικές μου περιπέτειες.
Self-knowledge & self-improvement through study and discussions with family & friends …
Lately & with Artificial Intelligence –“I Think · I Evolve · I Share”