Το παρόν άρθρο δημιουργήθηκε με τη βοήθεια εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης, έπειτα από δικές μου ερωτήσεις και καθοδήγηση. Η τελική σύνθεση και ευθύνη του κειμένου ανήκει αποκλειστικά σε εμένα.
Συχνά μιλάμε για την αντικειμενοποίηση της γυναίκας: η γυναίκα παρουσιάζεται ως σώμα, ως στόχος κατάκτησης, ως κάτι που υπάρχει για να ικανοποιεί τις ανάγκες του άνδρα. Λιγότερο συχνά αναγνωρίζουμε ότι και οι άνδρες μπορεί να βιώσουν την ίδια μοίρα – να αντιμετωπίζονται δηλαδή όχι ως πρόσωπα αλλά ως ρόλοι, πηγές ή εργαλεία.
Η αντικειμενοποίηση, λοιπόν, δεν είναι αποκλειστικά ανδρικό «προνόμιο» εις βάρος των γυναικών. Είναι ένας καθρέφτης, που γυρνά και δείχνει πως και οι δύο φύσεις μπορούν να συρρικνωθούν σε εικόνες.
Το διπλό τρίπτυχο
Για να το καταλάβουμε καλύτερα, μπορούμε να δούμε ένα συμβολικό σχήμα:
| Γυναίκα | Άνδρας |
|---|---|
| Στόχος (Κατάκτηση) | Κυνηγός (Κατακτητής) |
| Έδαφος (Δέκτης) | Σπόρος (Δότης) |
| Αντικείμενο (Δοχείο) | Αντικείμενο (Εργαλείο) |
Η συμμετρία είναι καθαρή: η γυναίκα παθητικοποιείται – γίνεται στόχος, χώρος, δοχείο· ο άνδρας χρηστικοποιείται – γίνεται κυνηγός, σπόρος, εργαλείο. Στο τέλος, και οι δύο χάνονται ως πρόσωπα· απομένουν μονάχα ως ρόλοι.
Επιστημονικά
- Loughnan et al. (2014): Όταν ένα άτομο παρουσιάζεται με έμφαση στη σεξουαλικότητα, αυξάνεται η τάση να αντιμετωπίζεται σαν αντικείμενο – είτε είναι άνδρας είτε γυναίκα.
- Hollett et al. (2022): Και οι γυναίκες και οι άνδρες μπορούν να κατευθύνουν το βλέμμα τους με τρόπο που αντικειμενοποιεί το σώμα του άλλου.
- Chan et al. (2025): Η εμπειρία του να σε αντικειμενοποιούν μπορεί να σε οδηγήσει να αντικειμενοποιείς με τη σειρά σου. Ένας φαύλος κύκλος.
Φιλοσοφική διάσταση
Στο βάθος, το πρόβλημα είναι η απώλεια του προσώπου. Αντί να δούμε τον άλλο ως ελεύθερη ύπαρξη, τον μετατρέπουμε σε εργαλείο για τις ανάγκες μας. Ο άνδρας βλέπει τη γυναίκα ως «κατάκτηση». Η γυναίκα βλέπει τον άνδρα ως «παροχέα». Και οι δύο χάνουν: παύουν να σχετίζονται πρόσωπο με πρόσωπο, και συναντιούνται μόνο μέσα από ρόλους.
Κοινωνιολογική διάσταση
Τα μέσα ενημέρωσης, οι διαφημίσεις, οι ταινίες ενισχύουν αυτό το βλέμμα. Οι γυναίκες παρουσιάζονται ως «στόχοι επιθυμίας»· οι άνδρες ως «πόροι» και «μέσα ισχύος». Η κουλτούρα τροφοδοτεί στερεότυπα που μετά οι ίδιοι οι άνθρωποι εσωτερικεύουν και αναπαράγουν. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι διαφημίσεις όπου η γυναίκα συνδέεται με ερωτισμό για να πουληθεί ένα προϊόν, ενώ ο άνδρας με ισχύ και παροχή.
Επίλογος
Η οπτική της αντικειμενοποίησης των φύλων είναι ένας καθρέφτης που λειτουργεί και στις δύο κατευθύνσεις. Η πρόκληση είναι να ξαναβρούμε τον άλλο ως πρόσωπο, πέρα από ρόλους και στερεότυπα.
Βιβλιογραφία (ενδεικτική)
- Loughnan, S., Pina, A., Vasquez, E. A., & Puvia, E. (2014). Sexual objectification increases objectification of both men and women. Psychology of Women Quarterly, 38(2), 224–232.
- Hollett, K., Gervais, S. J., & Murdoch, S. (2022). Body Gaze: Development and validation of measures of body-directed gaze. Journal of Personality and Social Psychology, 122(3), 543–562.
- Chan, D. K.-S., et al. (2025). Sexual objectification victimization and subsequent perpetuation: A cyclical model. Journal of Applied Social Psychology.
lately & with Artificial Intelligence – I Think · I Evolve · I Share